Sunday, February 25, 2007

Η Ψυχή στο Στόμα [4/5]

Το Νοέμβριο του 2005 μια «κόπια εργασίας» της ταινίας του Γιάννη Οικονομίδη παίζεται σε μια μεταμεσονύκτια, εκτός προγράμματος, στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Η εταιρεία διανομής (που τόσο υποστήριξε τον σκηνοθέτη με το «Σπιρτόκουτο») κάνει πίσω, σε διάφορες προβολές μεγάλη μερίδα θεατών και κριτικών αγανακτεί, έξω προκύπτουν συμμετοχές σε τέσσερα διεθνή φεστιβάλ... Στην Ελλάδα, όμως, η «Ψυχή στο Στόμα» μένει στα αζήτητα. Από διανομέα, αίθουσες, κρατικά βραβεία «ποιότητας». Και, ξαφνικά, ένα «υπόγειο» (για να μη του φορέσω τον τίτλο του underground και παρεξηγηθούμε) ρεύμα ανθρώπων και καλλιτεχνών δημιουργεί σήμερα μια ασπίδα προστασίας για το φιλμ που κανένας δεν άφηνε να δοκιμάσει την τύχη του απέναντι στο πραγματικό κοινό. Εκείνο που πληρώνει και παίρνει το ρίσκο να λατρέψει ή να στείλει στο πυρ το εξώτερο μια ταινία. Με τη διαφορά ότι το τελευταίο ως ενδεχόμενο δεν προβληματίζει ιδιαίτερα το δημιουργό της. Από την κόλαση έρχεται, τι έχει να φοβηθεί;

Ατυχείς συγκυρίες με υποχρέωσαν να δω την «Ψυχή στο Στόμα» σχετικά αργά. Αλλά, μερικές φορές, το timing μπορεί να είναι σημαδιακό. Στα τέλη του περασμένου Νοέμβρη, με το πανταχού παρών θέμα της εκτέλεσης πέντε κυνηγών από ένα «καλό παιδί» στο Αγρίνιο, το point of view που αφορά στον όρο «εν βρασμώ» μετατρέπει την ταινία του Οικονομίδη σε κάτι τόσο ρεαλιστικό που σε κάνει να τρομάζεις - για τη ζωή σου. Στεγνή απεικόνιση μιας ελληνικής πραγματικότητας μικροαστικής, «λαϊκής» ή λούμπεν, η «Ψυχή» βουτάει σ’ ένα κοινωνικό σύμπαν που για πολλούς από εμάς δεν υπάρχει και παρακολουθεί τον σιωπηλό Γολγοθά του Τάκη, ενός κακομοίρη οικογενειάρχη που δουλεύει σε βιοτεχνία κι αγωνίζεται να τα φέρει βόλτα με γυναίκα, μωρό, χρέη, μια αδελφή «προβληματική» που ο γαμπρός του θέλει να του πασάρει ανεπιστρεπτί. Ο Τάκης είναι ένα πλάσμα άκακο που όλα τα υπομένει, μέσα σ’ ένα περιβάλλον έκρυθμο από τη λεκτική και σωματική βία των άλλων. Αλλά, έως πότε;

Η αλήθεια είναι πως στη θέασή του, το φιλμ απαιτεί να έχεις ισχυρά ψυχικά αποθέματα για ν’ αντέξεις την καταπίεση που ασκεί ο Οικονομίδης με την οικονομία των εκφραστικών του μέσων, την ήρεμη δύναμη των καρέ που ενίοτε θυμίζουν βινιέτες παρακμιακών κόμικ και τις αδιάκοπες ριπές βωμολοχίας που θα σου ανεβάσουν το αίμα στο κεφάλι άνευ προηγουμένου. Μέσα σε όλο αυτό το κλίμα, αισθάνθηκα πως στις σιωπές της η «Ψυχή στο Στόμα» μου έκλεβε το οξυγόνο, με έπνιγε με αγανάκτηση και δίκιο και, στο τέλος, με άφηνε στον τόπο για να μου δώσει ένα απλό μάθημα. Να βγω από την αύρα του παθητικού πολίτη. Κι ας κυκλοφορούν θεριά ανήμερα εκεί έξω. Ακόμη και μόνος εναντίον όλων, κάτι θα κερδίσεις στο φινάλε. Και η ήττα θέλει την τιμή της, ρε γαμώτο!

Δεν ξέρω πως μπορεί να αντιδράσετε βλέποντας αυτό το έργο. Μπορεί ν’ αναζητήσετε την έξοδο κινδύνου, μπορεί να θέλετε να πλακώσετε τους υπόλοιπους θεατές, μπορεί να θέλετε να μπείτε στο βιβλίο των ρεκόρ ως ο serial killer που διαμέλισε τους περισσότερους ανθρώπους εντός αιθούσης στα χρονικά! Ή μπορεί και ν’ αρχίσετε να βρίζετε τους πάντες, να θυμηθείτε τον Πίτερ Φιντς από το «Δίκτυο», να νοσταλγήσετε το χασάπη Φιλίπ Ναόν από το «Μόνος Εναντίον Όλων» και ν’ αναζητήσετε τον Τάκη μέσα σας για να του σφίξετε το χέρι και να του ψιθυρίσετε «Όλα καλά, ρε». Όπως και να’ χει, δείτε την ταινία, συζητήστε την, καυγαδίστε, λατρέψτε, θυμώστε, κλάψτε, νιώστε την οργή της. Γιατί τυγχάνει να είναι η μοναδική ελληνική ταινία με καλλιτεχνικό λόγο ύπαρξης στη φετινή σεζόν.

Η Ψυχή στο Στόμα [2006] / για την Athens Voice

5 Comments:

Blogger Wrathchild said...

Αντιθετα με το Σπιρτοκουτο που ενω πηγε να πει κατι τελικα κουρασε κι εμειναν οι καλες προθεσεις μονο, εδω ο Οικονομιδης τα καταφερε και αν συνεχισει ετσι, επιτελους θα εχουμε εναν συγχρονο σκηνοθετη με προσωπικο υφος.

3:05 PM  
Blogger Dark Tyler said...

Σπουδαίο. Και πολύ ωραίο κείμενο, Ηλία.

3:01 PM  
Blogger cinemad said...

Καθώς περνάει ο καιρός, αισθάνομαι πως η «Ψυχή στο Στόμα» είναι μια ταινία που θα εκτιμήσουμε περισσότερο στο μέλλον. Κι αυτή είναι η μεγαλύτερη νίκη της.

7:40 PM  
Blogger SupaCoopa said...

Το Σπιρτοκουτο ειναι η πιο "ενοχλητικη" ταινία του ελληνικου κινηματογραφου και μια απο τις πιο γενναιες προσπαθειες ανατιναξης του βλακωδους χαβαλο-lifestyle "τι καλά που περνάμε" κατεστημενου. Δυστυχως πολλοι θεατες της, αρτια εκπαιδευμενοι απο την τηλεοραση, νομιζαν οτι ηταν κωμωδια.

Η περιορισμενη διανομη της «Ψυχής στο Στόμα» ειναι αραγε δειγμα απλης αδιαφοριας ή απροκαλυπτου φόβου?

12:18 PM  
Blogger cinemad said...

Η περιορισμένη έξοδος της «Ψυχής» ήταν μάθημα στο πως πρέπει να διανέμονται ταινίες «μικρού βεληνεκούς». Κανένα λάθος δεν βρήκα στην όλη αντιμετώπιση. Και, παραδόξως, όλη αυτή η προϊστορία αδιαφορίας των εταιρειών προς την ταινία του Γιάννη μόνο καλό της έκανε. Συσπείρωσε σα μια φωνή το κοινό της. Σπάνιο κατόρθωμα.

7:52 PM  

Post a Comment

<< Home