Tuesday, January 22, 2008

Εξιλέωση [4/5]

Οι φαντασιώσεις και η ψευδομαρτυρία ενός ζηλόφθονου 13χρονου κοριτσιού γίνονται αιτία να χωρίσουν οι δρόμοι ενός ζευγαριού που μόλις παραδεχόταν τα συμπτώματα της αμοιβαίας ερωτικής έλξης, λίγο πριν το ξέσπασμα του πολέμου, στη Βρετανία του ’30.

Τι θα ήταν η άβυσσος του μυαλού δίχως τις λέξεις; Πως θα ήταν η ζωή σ’ έναν κόσμο δίχως φαντασία, δίχως τη διεγερτική τέχνη της μυθοπλασίας, τη δύναμη της δημιουργίας που πνέει μέσα μας συναισθήματα μεγάλης ευτυχίας ή μιας κατάρας που τίποτε δε μπορεί να εξιλεώσει... Πριν προχωρήσω σε ένα πλήθος από ερωτήματα που ταυτίζονται ιδανικά με το φιλμ του Τζο Ράιτ, θα ήθελα να εξομολογηθώ κάτι, απλά και τίμια: υπάρχουν αμέτρητες λέξεις τις οποίες θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει κανείς, σε μια απόπειρά του ν’ αποτολμήσει να περιγράψει τούτο το εξαίρετο λογοτεχνικό σύμπαν του Ίαν ΜακΓιούαν. Λέξεις που δύσκολα μπορούν να κοντραριστούν με τη σεναριακή διασκευή - κέντημα του Κρίστοφερ Χάμπτον. Λέξεις που πέφτουν στο κενό μπροστά στο φιλμικό αποτέλεσμα. Ήδη φλυαρώ, αλλά, πρέπει να δείτε την «Εξιλέωση» με τα ίδια σας τα μάτια για να νοιώσετε την επίδραση που μπορεί να έχει μέσα μας η εμπειρία ενός κινηματογραφικού έργου. Χωρίς λόγια.

Με μια σιγουριά που σε αφήνει σύξυλο (ακόμη περισσότερο μετά τη δεύτερη θέαση του φιλμ!), ο Ράιτ, στα 35 του και με μόλις μια ακόμη μεγάλου μήκους ταινία στο βιογραφικό του, αναβιώνει και εκ-μοντερνίζει ταυτόχρονα τη μεγάλη παράδοση του μεταπολεμικού βρετανικού σινεμά στο μελόδραμα, σα να σου λέει πως μπορεί ν’ αγγίζει το επίπεδο μιας «Σύντομης Συνάντησης» (1945)! Παλαιομοδίτικη στη βάση της, σχεδόν σημερινή ή έστω διαχρονική στην ψυχολογία γραφής της, δραματουργημένη φιλμικά όσο πιο σύγχρονα γίνεται χωρίς να «κλωτσάει» εκτός τόπου και χρόνου, η «Εξιλέωση» δένει ένα ολόκληρο χάσμα κινηματογραφικών γενεών μέσα από στρώσεις αφηγηματικών ανατροπών και σκηνοθετικών ευρημάτων με φινέτσα που βροντοφωνάζει «instant classic», για να κορυφωθεί σε τραγωδία... λεκτική. Προτού συνειδητοποιήσουμε το αληθινό δράμα και καλά κρυμμένο μυστικό του φιλμ, η Μπράιονι μας εξηγεί τη φύση της ασθένειάς της, που την καταδικάζει να χάνει το νόημα των λέξεων, μαζί με τη μνήμη της και ότι άλλο σημαντικό κρατάει στη ζωή έναν συγγραφέα. Αλλά, τελικά, αξίζει να θρηνούμε περισσότερο για την απώλεια όλων αυτών των λέξεων, για το κακό που μπορεί να διέπραξαν μέσα από τη φαντασία της συγκεκριμένης αφηγήτριας του έργου ή για την απώλεια των ψυχών που όλοι μας αναζητούμε να ανακουφίσουμε τεχνηέντως, φραστικά, ιδεατά, μέσα από τρεμάμενες συλλαβές, με την ελπίδα της εξιλέωσης στον άλλο κόσμο; Μπορούν οι λέξεις να γιατρέψουν την αλήθεια και το κόστος των επιλογών της Μπράιονι; Και πάλι, με τα ίδια σας τα μάτια, σε έναν επίλογο που κόβει την ανάσα θα βρείτε την απάντηση, όχι στα λόγια της όποιας κριτικής...

Πολλοί οι συνοδοιπόροι στο σκηνοθετικό επίτευγμα του Ράιτ (το μονοπλάνο διαρκείας με τα στρατεύματα στο λιμάνι της Δουνκέρκης αρκεί για να θαυμάσει κανείς τον οραματιστή δημιουργό). Η Σίρσα Ρόναν που κλέβει την παράσταση στο ρόλο της 13χρονης Μπράιονι, για να δώσει τη σκυτάλη στο γερασμένο βλέμμα οδύνης της Βανέσα Ρέντγκρειβ. Το συγκλονιστικό κινηματογραφικό score του Ντάριο Μαριανέλι, που αναδεικνύει και πάει την αποκαλούμενη source music σε μονοπάτια έμπνευσης που σου τεντώνουν τ’ αυτιά. Η φωτογραφία του Σίμους ΜακΓκάρβεϊ που φλουτάρει φετιχιστικά πάνω σε αντανακλάσεις της Κίρα Νάιτλι μέχρι την ολοφώτεινη εικόνα της βρετανικής επαρχίας του ‘30, πριν πνιγεί στο σκοτάδι που φέρνει το ψέμα και ο πόλεμος. Το μοντάζ του Πολ Τότχιλ που μοιάζει να βηματίζει πάνω στην παρτιτούρα του Μαριανέλι. Η γκαρνταρόμπα της Ζακλίν Ντουράν που προσθέτει θηλυκότητα πάνω στην παγερή σιλουέτα της Νάιτλι. Και, πηγή όλων, πρωταρχική, η πένα του ΜακΓιούαν που έπλασε ένα φινάλε λυγμικά λυτρωτικό το οποίο δεν πρόκειται ν’ αφήσει βλέμμα στεγνό στις αίθουσες.

Χωρίς να θέλω να παρασυρθώ από λέξεις απόλυτες όπως «αριστούργημα», πιστεύω πως η «Εξιλέωση» του Τζο Ράιτ είναι μια ταινία που πρέπει να δοκιμαστεί από το χρόνο, πρέπει να επουλωθεί μέσα μας σαν τραύμα της ψυχής, της λαβωμένης από λόγια εσφαλμένα. Ειλικρινά, κάθε επόμενη φορά που έβλεπα το φιλμ, η συναισθηματική φόρτιση δεν έχανε ίχνος από την έντασή της. Το αντίθετο, μάλιστα! Άσχετα από την όποια τύχη της στα Όσκαρ (επτά υποψηφιότητες), λοιπόν, θα στοιχημάτιζα με μεγαλύτερη σιγουριά για την άξια θέση της στο αύριο. Ίσως τότε ζητήσω κι εγώ τη δική μου εξιλέωση από ένα έργο που... έβλεπε πιο μπροστά από την αλήθεια την οποία μπόρεσα να αντιμετωπίσω σήμερα σαν θεατής.

Atonement [2007] / για το CINEMaD & το mftm

9 Comments:

Blogger BURTONITE said...

Είναι μέχρι στιγμής η καλύτερη ταινία που έχω δεί για φέτος, αν και δεν έχω ρίξει βλέφαρο ακόμα σε SWEENEY TODD και THERE WILL BE BLOOD. Αντίθετα, αυτό το ξερατό των Κοέν, πήρε οκτώ υποψηφιότητες και περηφανεύεται τον τίτλο του φαβορί! Σε τί κόσμο ζούμε γαμώ τη σπηλιά μου - Ηλία περιμένω το κράξιμο που του αξίζει!

10:35 PM  
Blogger JAD said...

Ομολογώ ότι εντυπωσιάστηκα από τη συγκρατημένη,αν και είμαι σίγουρος όχι αδικαιολόγητα,εξαιρετικά θετική κριτική του έργου....Σπάνια σας βλέπουμε με τέτοιες απλόχερες περιγραφές ταινιών...

4:53 PM  
Blogger cinemad said...

Burtonite, θα διαφωνήσω. Η νέα ταινία των Κοέν τους γυρίζει πίσω στην καλή εποχή του «Blood Simple» και, άντε ας είναι, του «Fargo». Έχουν κάνει ΤΟΣΕΣ μαλακίες τα τελευταία χρόνια, που σε κάνει ν’ απορείς πως ξαναβρήκαν αυτό το μακάβριο και κυνικότατο «mojo» της επιτυχίας.

Jad, μια καλή ταινία σου επιτρέπει να «ξανοιχτείς» με το κείμενό σου. Ή και να σου ακυρώσει ότι κι αν πήγες να γράψεις, γιατί είναι πολύ λίγο μπροστά της...

6:33 PM  
Blogger xristina said...

Cinemad η κριτική σου είναι το κάτι άλλο...Ακριβώς όλα αυτά που ήθελα να πω και δεν ήξερα πως....

8:57 PM  
Blogger roadartist said...

Καταπληκτική ταινία συμφωνώ.
Πολύ καλή η περιγραφή σου.

11:52 PM  
Blogger Aurelia Aurita said...

Συμφωνώ σε όλα,αν και πραγματικά τα λόγια νομίζω είναι λίγα για να περιγράψουν το συναίσθημα..
Αναρωτιέμαι όμως γιατί ανέφερες όλους και όλα,και παρέλειψες τον θεσπέσιο πρωταγωνιστή James Mcavoy-ο οποίος θεωρώ πως ήταν μακράν καλύτερος της Κίρα...

12:31 AM  
Blogger sandman_gr said...

Συμφωνώ σε όλα μαζί σου, το πρώτο πράγμα που σκέφτηκα όταν την είδα ήταν instant classic!

8:58 PM  
Blogger alloparmenos s.a. said...

Aπλώς αισθάνομαι τυχερός....σε κάποια χρόνια όταν θα έχω "μεγαλώσει" και ίσωσ βρεθώ σε μια παρέα που θα αναφερθεί στην συγκεκριμένη ταινία....εγώ με υπερηφάνια θα πώ ότι την είχα δεί
στον κινηματογράφο την πρώτη εβδομάδα που προβλήθηκε στη χώρα μας!!!!!!!

5:23 AM  
Blogger Peri said...

Πως ακριβώς μπορεί να συγκρίθηκε το δαιμόνια διεστραμένο και αποστομωτικά δομημένο κομψοτέχνημα των Κοέν με το εν λόγω Άρλεκιν δεν το κατάλαβα.
Εντυπωσιακό το περιτύλιγμα του Ραιτ αλλά και ότι καλύτερο για τις αυπνίες μου.
p.s. Α ρε ΛαΜπιουτ με κατέστρεψες :-p

1:05 AM  

Post a Comment

<< Home